W jakim wieku nasz umysł działa najlepiej? Nowe fakty o sprawności psychicznej
Najwyższa sprawność psychologiczna nie zawsze przypada na młodość. Badania pokazują, że średni wiek, szczególnie między 55. a 60. rokiem życia, to czas szczytowej wydajności umysłowej i emocjonalnej. Starsze osoby wykazują lepszą stabilność emocjonalną, sumienność oraz korzystają z bogatego doświadczenia, nawet gdy zdolności poznawcze zaczynają powoli słabnąć.
Czy młodość faktycznie równa się szczytowej wydajności organizmu? Nowe badanie pokazuje, że u wielu ludzi szczyt ogólnego funkcjonowania psychologicznego przypada na okres od 55. do 60. roku życia. Pokazuje to, dlaczego osoby w tej grupie wiekowej często najlepiej radzą sobie ze złożonymi problemami i przywództwem w miejscu pracy.
W jakim wieku osiągamy szczyt możliwości?
Istnieje wiele badań, które pokazują, że szczyt sprawności fizycznej człowieka ma miejsce od połowy lat dwudziestych do początku trzydziestu kilku lat. Zdolności intelektualne ludzi, czyli ich zdolność do zapamiętywania, rozumowania i szybkiego przetwarzania informacji, zaczynają się pogarszać mniej więcej od 25. roku życia. Ma to odzwierciedlenie w rzeczywistości: sportowcy zazwyczaj osiągają szczyt kariery przed trzydziestką, a mistrzowie szachowi rzadko są w najlepszej formie życia po czterdziestce.
Jednak choć z wiekiem szybkość myślenia spada, to doświadczenie i równowaga emocjonalna ulegają znacznej poprawie w średnim wieku.
Naukowcy zidentyfikowali 16 wymiarów psychologicznych, obejmujące podstawowe zdolności poznawcze, takie jak wiedzę czy inteligencję emocjonalną, a także tzw. wielką piątkę cech osobowości - ekstrawersję, stabilność emocjonalną, sumienność, otwartość na doświadczenia i ugodowość.
Zebrano istniejące badania, dotyczące tych wymiarów, aby je przeanalizować, i okazało się, że różne cechy osiągały szczyt znacznie później w życiu, np. sumienność około 65. roku życia, a stabilność emocjonalna - około 75. roku życia. Niektóre ze zdolności mogą się poprawiać nawet do 80. roku życia. Również osobowość dojrzewa wraz z wiekiem.
Kiedy następuje spadek naszej formy?
Po połączeniu tych wszystkich danych wyłonił się wzorzec, który sugeruje, że całkowita sprawność umysłowa osiąga szczyt między 55. a 60. rokiem życia - a po 65. roku życia zaczyna spadać. Najbardziej widać ten spadek po 75 latach życia.
To badanie pokazuje, dlaczego tak wiele najbardziej wymagających stanowisk kierowniczych w różnych dziedzinach zajmują osoby często w wieku pięćdziesięciu czy sześćdziesięciu lat. Chociaż wiele umiejętności słabnie z wiekiem, równoważy je rozwój innych ważnych cech. Osoba w wieku 60 lat może nie przetwarzać informacji tak szybko jak 25-latek, ale posiada wiedzę gromadzoną przez dziesięciolecia, wykształciła lepszą regulację emocji, wyrobiła sobie lepszą ocenę decyzji finansowych i moralnych oraz wykształciła sumienność i stabilność.
Jednak zróżnicowanie indywidualne jest ogromne, ponieważ niektórzy utrzymują wysoką wydajność aż do późnej starości, podczas gdy inni doświadczają jej spadku już wcześniej.
Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie Intelligence.
