Co wydarzyło się w Wielkanoc? Więcej, niż można się spodziewać

Zgodnie z chrześcijańską tradycją, według opisów w Ewangeliach, Jezus Chrystus zmartwychwstał trzeciego dnia po ukrzyżowaniu. To wydarzenie jest głównym elementem Wielkanocy. Ze świętem tym połączonych jest wiele tradycji i zwyczajów - niektóre wciąż są praktykowane, inne odeszły w zapomnienie, stając się ciekawostką na kartach książek i podręczników. Nadal żywe są tradycje związane z malowaniem jajek i święceniem pokarmów. Zanikają np. zwyczaje znane jako wykupek, czy chodzenie po Allelui - śpiewania pieśni, w zamian za co otrzymywało się drobne podarunki w postaci np. smakołyków.

Jako uroczystość ruchoma, data obchodów Wielkanocy zmienia się co roku, przypadając na pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. Być może między innymi ta ruchomość święta wpływa na to, że Wielkanoc, poza swoim religijnym wymiarem, często bywa także dniem, w którym dochodzi do różnych zdarzeń historycznych.W ciągu wieków rozliczne istotne momenty miały miejsce właśnie w Niedzielę Wielkanocną.

Niektóre wydarzenia, jakie miały miejsce właśnie w Niedzielę Wielkanocną, okazały sięniezwykle doniosłe i stały się punktem zwrotnym w historii. Doprowadziły bowiem do głębokich przemian społecznych, politycznych lub kulturowych. Inne mają bardziej symboliczny charakter i można je potraktować bardziej jako ciekawostkę. Są też i takie, które przypominają o bolesnych i dramatycznych momentach. To ponure karty historii, które również warto wspomnieć.

Spośród licznych wydarzeń, które w ciągu minionych lat miały miejsce właśnie w Wielkanoc, wybraliśmy pięć przykładów. Niektóre z nich odbiły się szerokim echem, inne mogły umknąć szerszej uwadze, ale wszystkie mają w sobie coś, co warto zapamiętać. Wspominamy je przy okazji kolejnych obchodów tego święta - jako ciekawostkę, refleksję nad historią lub po prostu przypomnienie, że nawet w dniu pełnym symboli i tradycji życie nie przestaje się toczyć.

W tym roku mija 1000 lat od prawdopodobnej koronacji pierwszego króla Polski. Bolesław I Chrobry, władca Polski z dynastii Piastów w latach 992-1025, książę Polski i od 1025 r. pierwszy koronowany król Polski dostąpić miał momentu koronacji właśnie w Niedzielę Wielkanocną, 18 kwietnia, w gnieźnieńskiej archikatedrze. Ze względu na brak wystarczających danych, zarówno sama data koronacji, jak i szczegóły dotyczące zdarzenia pozostają przedmiotem dyskusji historyków, jednak powszechnie przyjęły się wspomniane przypuszczenia.

Wielkanoc była często wybieranym dniem na ważne uroczystości, co ma wzmacniać przypuszczenie, że właśnie tego dnia dokonano koronacji. Akt ten był zwieńczeniem wieloletnich starań o uznanie suwerenności Polski na arenie europejskiej. Koronacja Chrobrego miała ogromne znaczenie dla umocnienia pozycji państwa polskiego jako chrześcijańskiego królestwa. Zaledwie kilka miesięcy od powszechnie przyjętej daty oficjalnej koronacji, Bolesław Chrobry zmarł.

Przeskakując nieco dalej w czasie, mamy kolejną ciekawą i znaczącą sytuację, która miała miejsce akurat w Wielkanoc. To także jedno z najbardziej znanych wydarzeń, które odbyły się w to święto. Dokładnie 5 kwietnia 1722 roku w Niedzielę Wielkanocną holenderski admirał Jacob Roggeveen dopłynął do niewielkiej wyspy na Oceanie Spokojnym. Przez mieszkańców ląd nazywany był Rapa Nui - wyspę tę zamieszkiwało wówczas parę tysiące osób.

Jednak Roggeveen właśnie ze względu na datę, w której dobił do jej brzegów, nazwał ten obszar Wyspą Wielkanocną. Admirał wraz ze swoją wyprawą spędził tam kilka dni, podczas których obserwował zachowanie tubylców i podziwiał rozmieszczone na wyspie monumentalne posągi moai. Te wielkie twory do dziś stanowią niezwykłą zagadkę. Do tego odkrywca zwrócił uwagę na ubogą roślinność wyspy, niemal całkowicie pozbawionej drzew. Od tamtego czasu tajemnica tego niesamowitego miejsca wciąż wzbudza zainteresowanie badaczy i pasjonatów.

W Niedzielę Wielkanocną 5 kwietnia 1863 roku doszło do bitwy pod Szklarami, które były wówczas w zaborze rosyjskim. Z wojskiem carskim walczyli tu powstańcy styczniowi pod dowództwem płk. Józefa Grekowicza. Starcie polskich powstańców w walce z liczniejszymi wojskami rosyjskimi, mimo początkowych sukcesów, zakończyło się rozproszeniem oddziału. Pod Szklarami zginęło do kilkunastu powstańców, a po stronie rosyjskiej straty liczono na ok. 40 osób. Dokładna liczba poległych w tym starciu nie jest znana.

Wydarzenie to wpisuje się w szereg zmagań Polaków o niepodległość, które charakteryzowały ten największy i najdłużej trwający zryw narodowy. Wielkanocna data bitwy może podkreślać symboliczne znaczenie walki o wolność w trudnych czasach zaborów. Na stoku wzgórza w Szklarach wzniesiono pomnik upamiętniający powstańców uczestniczących w tych walkach. Całe powstanie styczniowe, które trwało od 22 stycznia 1863 do października 1864, obejmowało łącznie ponad 1200 bitew i potyczek.

Czasy zdecydowanie bliższe, wydarzenia na tyle świeże, że regularnie pojawiają się w opowieściach ludzi, którzy to przeżyli. W Niedzielę Wielkanocną, która wypadała akurat 31 marca 1991 roku, w Gruzji odbyło się referendum niepodległościowe. Było ono efektem narastających od końca lat 80. tendencji niepodległościowych i szło w ślad za innymi krajami, które ogłosiły suwerenność od ZSRR.

Zdecydowana większość (ok. 99 proc.) z ogromnej grupy głosujących opowiedziała się za przywróceniem niepodległości Gruzji zgodnie z Deklaracją Niepodległości z 26 maja 1918 roku. Nawiązywano tym do czasów Demokratycznej Republiki Gruzji, która istniała do momentu podbicia przez sowietów. Na podstawie wyników tego referendum, 9 kwietnia 1991 roku doszło do ogłoszenia przez Gruzję niepodległości. Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) formalnie rozpadł się tego samego roku - 26 grudnia.

Wydarzenia te, choć miały miejsce tylko 16 lat temu, wydają się pochodzić z dawnych baśni, dyktowanych wyobraźnią ówczesnych ludzi. W Wielkanoc 12 kwietnia 2009 roku miejsce miała bowiem historia wyzwolenia Richarda Phillipsa, kapitana kontenerowca "Maersk Alabama". Mężczyzna został porwany przez somalijskich piratów. W związku z narastającymi niepokojami o losy kapitana, amerykańscy komandosi z elitarnej jednostki Navy SEALs ostatecznie zostali zadysponowani do przeprowadzenia brawurowej akcji odbicia mężczyzny, w wyniku której zginęło trzech napastników.

Philips był przetrzymywany przez piratów od 8 kwietnia. Decyzję o użyciu siły podjął prezydent Barack Obama, a sposób przeprowadzenia operacji był podyktowany tym, że życie kapitana było zagrożone. Akcja zakończyła się sukcesem i stała się symbolem walki z piratami somalijskimi. Na podstawie tych wydarzeń nakręcono film "Kapitan Philips" z Tomem Hanksem w roli głównej. Film skupia się na relacji między Richardem Philipsem a dowódcą piratów, Muse'em, który bierze kapitana jako zakładnika.

Jest to tylko ułamek tego, co wydarzyło się na świecie akurat w dzień Wielkanocy. Jak widać, w samej tylko historii Polski Niedziela Wielkanocna była świadkiem rozmaitych wydarzeń. Także inne dni świąteczne wielokrotnie stanowiły moment istotnych zajść.

Na przykład przyjmuje się, że w święta wielkanocne w 966 roku Mieszko I przyjął chrzest, co zapoczątkowało chrystianizację Polski. Natomiast w czasie obchodów wielkanocnych w 1518 roku z Włoch do Polski przybyła Bona Sforza, którą 18 kwietnia koronowano na królową Polski. W czasie świąt wielkanocnych miały też miejsce ważne bitwy czy polityczne zjazdy oraz inne wydarzenia.

Niezależnie od tradycji czy nastroju świąt, życie potrafi zaskakiwać i przynosić wydarzenia, które na zawsze zapisują się w dziejach. Takich przykładów, jak powyższe, można by wymieniać jeszcze wiele. Pokazuje to, że nawet w dni uznawane za wyjątkowe i świąteczne, świat nie zwalnia tempa, a ludzkość doświadcza wzlotów i upadków.