Polscy archeolodzy odkryli niezwykłe cmentarzysko w Peru. To miejsce budzi grozę

El Curaca to stanowisko archeologiczne mieści się na południu Peru, w ujściu rzeki Atico, tuż przy brzegu Pacyfiku. Polacy badają je od 2022 roku, a niedawno zakończyli kolejny sezon wykopaliskowy. Kierownikiem ekspedycji był prof. dr hab. Józef Szykulski z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego. W jej skład wchodzili zarówno polscy, jak i zagraniczni badacze. Badania od lat ujawniają ślady życia społeczności prekolumbijskich i przedinkaskich na tych terenach. "Prace wykopaliskowe umożliwiły zarejestrowanie zarówno indywidualnych, jak i zbiorowych pochówków z tradycyjnym wyposażeniem grobowym, obejmującym przęśliki tkackie, igły oraz koraliki z muszli i kamienia" - pisze zespół badaczy z Projektu Atico.

W trakcie ostatniego sezonu wykopaliskowego stało się jasne, że członkowie jednej z tych społeczności skończyli tragicznie. Na cmentarzysku odkryto szczątki owinięte w całuny, a obok nich znajdowały się prawdziwe skarby, w tym ceramika i ozdoby z kości oraz kamienia. Wskazują one na kulturę Chuquibamba (Aruni). Spoczywające w grobach 24 szkielety ujawniły jednak straszną historię. Osoby te zostały zamordowane w brutalny sposób, na co wskazują liczne obrażenia.

"Trafiliśmy na cmentarzysko osób, które zabito podczas najazdu. Każda odnaleziona w tym miejscu czaszka wykazuje znaczne uszkodzenia, powstałe albo w wyniku ciosu zadanego maczugą z miedzianą głowicą w formie gwiazdy, albo też maczugą z kulistą kamienną głowicą" - powiedział kierownik projektu, prof. Szykulski. Naukowcy przypuszczają, że najeźdźcy przegrali tę bitwę, jednak lokalna społeczność także odniosła duże straty.

W miejscu pochówku odkryto szczątki 24 osób, przede wszystkim kobiet i dzieci. To głównie one padły ofiarą masakry. Antropolodzy zbadali szkielety, a ich analiza ujawniła, że przyczyną zgonu były uszkodzenia klatki piersiowej i czaszki. Żadna z tych osób nie zmarła śmiercią naturalną. Skąd przypuszczenie, że to właśnie mieszkańcy obozu wygrali to starcie?

"Za takim wnioskiem przemawia fakt, że zmarłych pochowano z honorami, owinięto ich w całuny wykonane z wełny lub bawełny i wyposażono w dary grobowe, a następnie jamy grobowe, w których złożono ciała, obudowano murem kamiennym" - wyjaśnia kierownik ekspedycji.

Znaleziska ujawniają nowe fakty na temat kultury Chuquibamba. Dotychczas jej ślady ograniczały się do petroglifów i fragmentów ceramiki. Dzięki badaniom Polaków wiemy już, że kultura ta odprawiała złożone rytuały pogrzebowe, była zorganizowana pod względem społecznym i militarnym, wytwarzała wysokiej jakości ozdoby i tekstylia, a także honorowała poległych. Była to dość rozwinięta cywilizacja, zajmująca się uprawą ziemi, hodowlą zwierząt i rzemiosłem, najpewniej wierząca w życie pozagrobowe.

Do wspomnianego ataku doszło, jak sądzą badacze, najpewniej w okresie XI-XII wieku n.e., czyli w czasach transformacji politycznych i migracji ludności. Niedaleko cmentarzyska archeolodzy odkryli także zbiorową mogiłę o budowie przypominającej studnię. Znaleźli tam szczątki 29 osób ułożone warstwami. Nie były to ofiary przemocy. Miejscowa ludność chowała tam swoich zmarłych, którzy odeszli w naturalny sposób.

Dary grobowe znalezione w zbiorowym mauzoleum różnią się od tych w grobach ofiar najazdu. To m.in. plecione tekstylia w stylu kultury Nazca, barwione nici, narzędzia (w tym wrzeciona tkackie), wisiorki z wizerunkiem ludzkiej twarzy oraz rzeźby twarzy z kamieni półszlachetnych. "Należy przypuszczać, że mamy tutaj do czynienia z grobem zbiorowym osobników należących do jednej, wielkiej rodziny - to znaczy do jednego klanu, społeczności, która w tym samym miejscu sukcesywnie chowała swoich zmarłych" - wyjaśnia prof. Szykulski.