Ludzkość poza Ziemią. Jakie misje otworzyły nową erę eksploracji kosmosu?

Jurij Gagarin, czyli radziecki kosmonauta, który był pierwszym człowiekiem w kosmosie. Pierwszy lot człowieka w kosmos odbył się 12 kwietnia 1961 r. W ciągu zaledwie 108 minut kosmonauta zdołał okrążyć całą Ziemię. Lecąc z prędkością ponad 27 tys. km/h.

W trakcie misji wykorzystano statek kosmiczny Wostok 1, który był sterowany z Ziemi. Gagarin mógł przejąć nad nim kontrolę tylko w ostateczności. Lot nie odbył się oczywiście bez problemów, bo kapsuła oddaliła się od naszej planety o około 327 kilometrów więcej niż planowano, co było wynikiem usterki jednego z silników.

Mimo to był to historyczny moment oraz wielki sukces radzieckiego programu kosmicznego. Przy okazji także tamtejszej propagandy, bo przez lata ukrywano fakt, że Jurij Gagarin na wylądował wewnątrz statku Wostok 1. Na wysokości około 7 kilometrów nad powierzchnią zdołał się katapultować i opadł na spadochronie.

Epokowe wydarzenie, które oglądał cały świat. Misja Apollo 11 przeszła do historii jako pierwsza, która umożliwiła postawienie stopy człowieka na Księżycu. Lądowanie na powierzchni Srebrnego Globu nastąpiło 20 lipca 1969 r. o godzinie 20:17:40 UTC.

Pierwszym człowiekiem na Księżycu był Neil Armstrong, który po opuszczeniu lądownika wypowiedział słynne słowa: "to mały krok dla człowieka, ale wielki skok dla ludzkości". Wraz z nim na Srebrnym Globie wylądował drugi astronauta NASA Buzz Aldrin.

Misja Apollo 11 była zwieńczeniem ogromnego programu księżycowego Stanów Zjednoczonych, na który przeznaczono miliardy dolarów. Ostatnim lotem załogowym na Księżyc był Apollo 17 i po nim kosztowny program zamknięto.

Dziś obecność ludzi w kosmosie jest stała i jest to możliwe m.in. za sprawą Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. ISS to największa konstrukcja, jaką człowiek kiedykolwiek umieścił na orbicie okołoziemskiej.

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna jest połączeniem kilku projektów budowy rosyjskiej stacji Mir-2, europejskiej Columbus oraz amerykańskiej Freedom. Montaż rozpoczął się w 1998 r. Dwa lata później placówka gościła pierwszą załogę.

Obecnie ISS składa się z ponad 40 modułów i elementów. Astronauci oraz kosmonauci mają przestrzeń życiową w postaci około 837 metrów sześciennych. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna orbituje na wysokości ponad 400 kilometrów i okrążą Ziemię co około 90 minut.

Mimo to dni tego projektu wydają się policzone. Każdego roku na utrzymanie ISS idą miliardy dolarów i na początku lat 30. XXI wieku planowana jest deorbitacja stacji, co wiążę się z jej zniszczeniem.

Zanim powstała Międzynarodowa Stacja Kosmiczna, to najpierw na orbicie okołoziemskiej znalazło się kilka innych konstrukcji tego typu. Pierwszą z nich była radziecka Salut 1, którą wystrzelono w kosmos 19 kwietnia 1971 r.

Salut 1 to niewielka stacja kosmiczna, która miał port dokujący tylko dla jednego statku. Konstrukcja długa na 15,8 metra i średnicy maksymalnej 4,15 metra mogła pomieścić tylko małe załogi. Placówka ważąca około 1200 kg była wyposażona w różne urządzenia, w tym instrumenty naukowe.

Stacja kosmiczna Salut 1 miała krótką historię. Pierwszy lot załogowy nie umożliwił wejścia na pokład. W drugim kosmonauci spędzili tam 23 dni, ale zginęli w trakcie misji powrotnej. Kolejnego już nie było i w październiku tego samego roku placówkę spalono w ziemskiej atmosferze.

Ludzkość do tej pory zbudowała wiele teleskopów. Najważniejszym z nich jest Kosmiczny Teleskop Hubble'a, który umożliwił ujrzenie wszechświata w zupełnie nowych widokach. Jego start odbył się 24 kwietnia 1990 r., kiedy to został wyniesiony na orbitę okołoziemską przez wahadłowiec Discovery.

Kosmiczny Teleskop Hubble'a znajduje się na orbicie już ponad 35 lat, a mimo to działa i ma się dobrze. Była to jedyna konstrukcja tego typu, którą serwisowano w ramach misji załogowych z astronautami. Do tej pory zrealizowano pięć takich akcji.

Hubble znajduje się na wysokości ponad 600 kilometrów nad powierzchnią Ziemi i przez te wszystkie lata działalności dostarczył nam mnóstwo zdjęć zarówno pobliskiego, jak i bardzo odległego wszechświata. Program miał kosztować pierwotnie około 400 mln dolarów. Ostatecznie projekt pochłonął kilka mld dolarów.

Nie, nie był to Mars. Pierwszą planetą, na której udało się po raz pierwszy wylądować maszyną stworzoną przez człowieka, była Wenus. Mowa o radzieckiej misji Wenera 7, która odbyła się jesienią 1970 r. Do lądowania doszło 15 grudnia.

Była to już kolejna próba tego typu podjęta przez Związek Radziecki w ramach programu Wenera. Tym razem się udało. Specjalny lądownik oddzielił się od sondy kosmicznej i po wejściu w gęstą atmosferę Wenus opadł na spadochronie. Na powierzchni napotkał iście piekielne warunki.

Radziecki komponent działał po wylądowaniu tylko 23 minuty, bo przez taki czas udało się odbierać dane. Zarejestrowano tylko ekstremalnie wysokie temperatury przekraczające 450 stopni Celsjusza. Sam sygnał był około 100 razy słabszy niż podczas wejścia w atmosferę Wenus.

Pierwsze lądowanie na obcej planecie odbyło się na Wenus. Szybko się jednak okazało, że panujące tam warunki nie umożliwią dłuższej eksploracji. Dlatego zdecydowano się na Marsa, którym do tej pory był celem wielu misji. Największą rolę odegrały te zrealizowane przez NASA.

Amerykanie wysłali na Marsa już kilka łazików marsjańskich, które zapoczątkowały zupełnie nową eksplorację światów pozaziemskich. Pierwszym sprawnym był Sojourner z misji Mars Pathfinder. Obecnie na Czerwonej Planecie przebywają dwa znacznie większe laboratoria na kółkach, które nadal badają ten świat. Są to Curiosity oraz Perseverance.

Dane zebrane przez łaziki marsjańskie odkryły tajemnice Czerwonej Planety sprzed kilku miliardów lat. Dziś już wiemy, że niegdyś było tam mnóstwo wody i mogło nawet istnieć życie, choć do tej pory 100 proc. dowodów potwierdzających te przypuszczenia nie znaleziono.